Adar Poonawalla Clean City Initiative

शाश्वत भविष्यासाठी केवळ धोरणे आणि तंत्रज्ञान पुरेसे नाही,तर त्यासाठी व्यक्तीगत पातळीवरून सुरू होणारा बदल आवश्यक आहे. हाच महत्त्वाचा संदेश अधोरेखित करत स्मार्ट एन्व्हायरो सिस्टिम्स प्रा.लि.चे संस्थापक संदीप कानेटकर यांनी अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) अंतर्गत आयोजित करण्यात आलेल्या क्लीन सिटी टॉक्स या उपक्रमात तरूणांशी संवाद साधला. विविध क्षेत्रांतील व्यावसायिकांचे प्रत्यक्ष अनुभव जाणून घेत नेतृत्व आणि शाश्वततेचा वेध घेणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. इंटर्नशिपसाठी कचरा व्यवस्थापन क्षेत्र निवडणाऱ्या महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांशी बोलताना कानेटकर यांनी योग्य कचरा व्यवस्थापनाची कार्यसंस्कृती विकसित करण्याची गरज अधोरेखित केली. खऱ्या अर्थाने परिवर्तनाची सुरूवात ही वैयक्तिक जबाबदारीतून होते आणि विशेषत: लहान वयात,शाळांमधून रूजवली गेली पाहिजे,असे त्यांनी सांगितले. कचरा व्यवस्थापनाचे विविध पैलू,सेंद्रिय कचऱ्याच्या व्यवस्थापनातील आव्हाने याबाबत त्यांनी सादरीकरण केले.   या चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे कोणत्याही कचरा व्यवस्थापन व्यवस्थेचा कणा असलेल्या स्वच्छता सैनिकांंप्रती ...

Creating a sustainable future requires more than policies and technology—it demands a cultural shift that begins at the individual level. Emphasizing this crucial message, Mr. Sandeep Kanetkar, Founder of Smart Enviro Systems Pvt. Ltd., addressed young minds at  Clean City Talks , an initiative by the  Adar Poonawalla Clean City Initiative (APCCI).  The initiative aims to explore leadership and sustainability through real-world experiences shared by professionals across sectors. Speaking to a group of college students who have chosen internships in the field of waste management, Mr. Kanetkar highlighted the urgent need for a culture of proper waste management. He stressed that meaningful change starts with individual responsibility and must be nurtured from a young age, particularly through schools. His presentation offered valuable insights into various aspects of waste management, with a special focus on the challenges associated with organic waste handling. A key takea...

अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) दशकपूर्ती ने जानेवारी 2026 मध्ये 10 वर्षे पूर्ण केली असून तंत्रज्ञान चलित उपाय,नागरी सहयोग आणि लोक सहभागातून शाश्वत शहरी परिवर्तनामध्ये एक नवा मापदंड प्रस्थापित केला आहे.स्वच्छ भारत मिशन ने प्रेरित होऊन उद्योगपती व लोकहितकर्ता श्री.अदर पुनावाला यांनी 2015 साली या उपक्रमाची घोषणा केली.पुणे शहरात सार्वजनिक स्वच्छतेमध्ये सुधारणा व्हावी आणि स्वच्छ शहराच्या दृष्टीने नागरिकांमध्ये अभिमानाची भावना वाढावी यासाठी एक केंद्रित,ध्येय आधारित प्रयत्न म्हणून वैयक्तिक निधी देऊन एपीसीसीआयची त्यांनी सुरूवात केली.या उपक्रमाचे औपचारिक उद्घाटन जानेवारी 2016 मध्ये करण्यात आले. एक धाडसी दृष्टीकोनातून सुरू झालेला हा उपक्रम आता तंत्रज्ञान आधारित सार्वजनिक-खासगी भागीदारीत विकसित झाला आहे.एखादे शहर स्वच्छ व आरोग्यदायी बनविण्यासाठी अभिनवता, सहयोग व लोकसहभागातून कसे साध्य करता येईल याची पुर्नव्याख्या या उपक्रमाने केली आहे. या उपक्रमाच्या केंद्रस्थानी नागरी सहकार्य,तंत्रज्ञान आधारित उपाय आणि नागरिकांचा सहभाग आहे.महानगरपालिका,स्वच्छता कर्मचारी आणि शहरी नियोजकांशी जवळू...

January 2026 marks a significant milestone for the Adar Poonawalla Clean City Initiative ( APCCI)  as it completes 10 years of driving sustainable urban transformation. Inspired by ‘Swachh Bharat Mission’, Industrialist and Philanthropist Mr.Adar Poonawalla announced the initiative in 2015 by committing   personal funds to launch APCCI as a focused, mission-driven effort to enhance public sanitation and foster civic pride in Pune.   The initiative was formally inaugurated in January 2016. What began as a bold vision has evolved into a technology-driven public–private partnership that has redefined how cities can collaborate, innovate, and engage citizens to create cleaner, healthier urban spaces. At the heart of the initiative lies  civic collaboration, technology-driven solutions and citizens engagement  By working closely with municipal bodies, sanitation workers, urban planners, the initiative has strengthened city systems rather than ...

नवीन वर्ष म्हणजे नवीन सुरूवात,नव्या आशा आणि नव्याने चांगले काहीतरी करण्याचा संकल्प घेऊन येते. स्वच्छ आणि आरोग्यदायी शहर घडवण्याची हीच एक प्रभावी संधी असून याची सुरूवात आपल्या घरापासूनच करता येऊ शकते. कचरा व्यवस्थापनाच्या सवयींमध्ये साधे,छोटे पण सातत्यपूर्ण बदल केल्यास प्रत्येक कुटुंब हरित आणि स्वच्छ भविष्यात योगदान देऊ शकते. काही सोपे उपाय देखील शहर स्वच्छ ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. कचऱ्याचे वर्गीकरण करून सुरूवात करा : योग्य कचरा व्यवस्थापनासाठी कचऱ्याचे अचूक वर्गीकरण करणे गरजेचे असते. घरात कचरा जमा करण्यासाठी दोन किंवा तीन पेट्या ठेवा - एक ओला कचरा म्हणजे अन्नाचे उरलेले पदार्थ यासाठी,दुसरी पेटी कागद,प्लास्टिक,धातू व काच अशा प्रकारच्या सुका कचऱ्यासाठी आणि तिसरी पेटी बॅटरी व ई-कचरा यांसारख्या घातक वस्तूंसाठी वापरावी. यामुळे पुनर्वापर सुलभ होऊन कचरा वर्गीकरणावरील ताण कमी होतो. पुनर्वापरापूर्वी कचरा कमी करा : जास्त पुनर्वापर करण्यापेक्षा कमी कचरा निर्माण करणे अधिक चांगले आहे. पुनर्वापर करता येणाऱ्या पिशव्या व पाण्याच्या बाटल्यांचा वापर करा. एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिक...

A new year brings fresh beginnings, a new hope and resolve to do something good. It is a powerful opportunity to build a cleaner, healthier city starting right at home. By making simple, consistent changes to how we manage waste, every household can contribute to a greener future. Some simple steps can go a long way in contributing to a cleaner city. Begin with waste segregation.   Proper waste management starts by separating waste where it is created. Keep two or three bins at home—one for wet waste like food leftovers, one for dry waste such as paper, plastic, metal, and glass, and another for harmful items like batteries and e-waste. *Pack health hazardous waste like diapers, sanitary pads, bandages, e tc separately and put a red mark on it.* This helps recycling work better and reduces the burden on landfills and  processing plants.  Reduce waste before recycling .  Creating less waste is better than recycling more. Use reusable bags and water bott...

यंदाच्या वर्षातील सर्वात प्रेरणादायी बाब म्हणजे आपल्या शहरासाठी पुढाकार घेऊन जबाबदारी स्विकारणाऱ्या युवा स्वयंसेवकांचा वाढता सहभाग. अदर पूनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) तर्फे आपल्या दैनंदिन कामकाजापलीकडे जाऊन पुणे शहरात मोठ्या प्रमाणावर सार्वजनिक स्वच्छता मोहिमांमध्ये सक्रीय सहभाग घेतला जातो.   या उपक्रमांमध्ये सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता,नदी तटांची साफसफाई,वारसा स्थळांच्या सभोवतालच्या परिसराची स्वच्छता,मॅरेथॉन नंतरची स्वच्छता मोहिम तसेच सण-उत्सवांनंतर स्वच्छता करणे यांचा समावेश आहे. अर्थपूर्ण सहभाग आणि वाढती जनजागृती यांमुळे 2025 हे वर्ष विशेष ठरले आहे. जनजागृतीतील दिसून येणारा महत्त्वपूर्ण बदल यावर्षी स्वच्छता मोहिमांची संख्या तसेच त्यामध्ये सहभागी झालेल्या स्वयंसेवकांच्या संख्येत लक्षणीय वाढ झाली. ही वाढ नागरिकांच्या मानसिकतेत झालेल्या सकारात्मक बदलाचे स्पष्ट प्रतिबिंब आहे. लोकांना आता सार्वजनिक ठिकाणांच्या वापराबरोबरच त्या जागांची स्वच्छता व सौंदर्य टिकवून ठेवण्यासाठी सक्रियपणे योगदान द्यायचे आहे. जागरूकतेच्या अभावामुळे मोठ्या कार्यक्रमांनंतर कचऱ्याचे ढीग मागे राहण्...

One of the most inspiring highlights of this year has been the increasing involvement of young volunteers stepping up and taking responsibility for their city. At Adar Poonawalla Clean City Initiative (APCCI), cleanliness activities have always been at the heart of our work—beyond our day-to-day operations, actively engaging in large-scale public cleanliness drives across Pune. These initiatives include cleaning public spaces, riverbanks, areas around heritage sites, post-marathon clean-ups, and restoring cleanliness after major festivals. As we reflect on 2025, it stands out as a particularly special year, marked by meaningful participation and growing public awareness. A Visible Shift in Public Awareness This year witnessed a substantial increase in both the number of cleanliness drives and the volunteers who joined them. This growth clearly reflects a positive shift in citizens’ mindsets. People are no longer passive users of public spaces—they now want to actively con...

When we think of soil we think of food, when we think of soil we think of plants, when we think of soil we think of the habitat for countless organisms that survive on it, when we think of soil, we think of water and when we think of soil we think of earth! Healthy soil is fundamental to life, serving as the basis for food production, biodiversity, and the regulation of water and climate systems. It supports plant growth, sustains ecological balance, and underpins the planet’s essential nutrient and carbon cycles. When we think of soil we think of vast open farmlands, away from urban areas but rarely do we think about the urban soil which is the very theme of this years ‘World Soil Day’ celebrated on 5 th December every year. This World Soil Day 2025 focuses on urban landscapes with the theme "Healthy Soils for Healthy Cities." It  is no secret that with climate change, increasing human activity our soils are getting affected. It is not only affected the soil health but ...

माती म्हटलं की, झाडे, अन्न, मातीवर अवलंबून असलेली असंख्य जीवजंतूंचे अधिवास अशा अनेक गोष्टी आपल्या डोळ्यासमोर उभे राहतात. माती म्हटले की पाणी आणि पृथ्वी आठवते! निरोगी माती ही जीवनाची पायाभूत गरज असून ती अन्न उत्पादन, जैवविविधता तसेच पाणी व हवामान व्यवस्थापनासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. माती वनस्पतींच्या वाढीस आधार देते, पर्यावरणातील संतुलन राखते आणि पृथ्वीच्या आवश्यक पोषकद्रव्य व कार्बन चक्राला स्थिर ठेवते. साधारणपणे माती म्हटलं की आपल्याला शहरांपासून दूर असलेली विशाल शेत जमीन आठवते, पण शहरी भागातील मातीबद्दल आपण क्वचितच विचार करतो आणि यावर्षीच्या वर्ल्ड सॉईल डे चा विषय हा या शहरी भागातील मातीच्या आरोग्यावर आधारित आहे.दरवर्षी 5 डिसेंबरला साजरा होणाऱ्या ‌‘जागतिक मृदा दिन‌’ (वर्ल्ड सॉईल डे) 2025 ची संकल्पना ही हेल्दी सॉईल्स फॉर हेल्दी सिटीज (निरोगी शहरे निरोगी मातीमुळे) ही असून शहरातील पर्यावरण व माती यांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे.   हवामान बदल आणि वाढत्या मानवी हस्तक्षेपांमुळे आपल्या मातीवर गंभीर परिणाम होत आहेत. याचा परिणाम फक्त मातीच्या आरोग्यावरच नाही तर संपूर्ण ...

अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) च्या क्लीन सिटी टॉक्स या उपक्रमाच्या अकराव्या सत्रात तरूणांनी स्वच्छ, हरित आणि शाश्वत शहराच्या दिशेने परिवर्तनकारी संकल्पना मांडल्या. या कार्यक्रमात बीपीटी सेवाच्या (बाणेर पाषाण टेकडी) सदस्यांनी सहभाग घेतला. नियमित स्वच्छता मोहिमा आणि जनजागृती अभियानांद्वारे शहराच्या स्वच्छतेसाठी कार्यरत असलेला हा गट आता जबाबदारी आणि सामूहिक कृतीचे प्रतीक ठरला आहे. शांती सक्सेना, तनिष सक्सेना, अर्घव चौधरी, तेज पुंडे, अर्णव नायर, सुझॅन थॉमस आणि आदित बागडे या विद्यार्थ्यांनी स्थापन केलेल्या या उपक्रमाने नागरिकांमध्ये जबाबदारी व सामुहिक जाणीव निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला आहे. सार्वजनिक ठिकाणांकडे होणारे दुर्लक्ष हे अनेकदा नागरी शिस्तीचा अभावामुळे होते. शाश्वत व दीर्घकालीन बदल घडवण्यासाठी नागरिकांचा सक्रिय सहभाग अत्यावश्यक असल्याचे या स्वयंसेवकांनी नमूद केले. शाश्वतता ही वैयक्तिक आणि स्थानिक प्रयत्नांपासूनच सुरू होते हे त्यांनी अधोरेखित केले. एपीसीसीआयचे मुख्य कामकाज अधिकारी मल्हार करवंदे, सरव्यवस्थापक आशिष मराठे आणि लीड वॉलेंटिअर सत्या नटराजन यांनी या युवा ...

The eleventh edition of Clean City Talks, organized by APCCI, showcased how young citizens are shaping a cleaner, greener urban future. Among the inspiring participants were members of BPT Seva (Baner Pashan Tekdi Seva)—a youth-led community initiative dedicated to improving city cleanliness through regular drives and awareness campaigns. Founded by Shanti Saxena, Tanish Saxena, Arghav Choudhary, Tej Pundey, Arnav Nair, Suzanne Thomas, and Aadit Bagde, BPT Seva has become  a n example of   responsibility and collective action. The volunteers emphasized that neglect of public spaces often stems from a lack of civic sense, and that true, lasting change can only come through active community participation.Their message struck a chord with attendees, reminding everyone that sustainability begins with individual and local efforts. Malhar Karwande (COO, APCCI), Aashish Marathe (General Manager, APCCI), and Sathya Natarajan (Lead Volunteer, APCCI),  applauded ...

90 च्या दशकापर्यंत पेन्शनर्सचे शहर म्हणून ओळखले जाणारे पुणे आज देशातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या शहरांपैकी एक आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग कंपन्यांपासून ते ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सपर्यंत, आयटी कंपन्यांपासून ते स्टार्टअप्स आणि प्रगत होत जाणाऱ्या पायाभूत सुविधा - या सर्व गोष्टींमुळे पुणे भारताच्या विकासाचे प्रतीक बनले आहे. मात्र झपाट्याने होणाऱ्या शहरीकरणासोबत काही आव्हानेही येतात, आणि त्यामध्ये एक महत्त्वाचे आव्हान म्हणजे विकासासोबत आपल्या शहराची स्वच्छता राखणे. शहरीकरणात वेगाने वाढणारा ओला, सुका, प्लास्टिक किंवा इलेक्ट्रॉनिक रूपातील कचरा आणि त्यातून निर्माण होणारी आव्हाने याचा सामना कसा करतो ही केवळ स्थानिक सरकारची जबाबदारी नसून आपल्या सर्वांची देखील आहे. पुणेकर आणि पर्यावरणप्रेमी आपल्या शहराच्या वारशाबद्दल जागरूक आहेत. शहरासाठी त्यांना काही तरी करायचे असते, परंतु अनेकांना कुठून सुरूवात करायची हे माहीत नसतं! खरं तर, शहरातील टेकड्या, वारसास्थळे आणि सार्वजनिक ठिकाणे स्वच्छ ठेवण्यासाठी सहभागी होण्याचे अनेक मार्ग आहेत. ते खालीलप्रमाणे - 1.  क्रॉनिक स्पॉट किंवा दीर्घकालीन कचरा साठले...

Once a city for pensioners way back till the 90s, today Pune is one of the fastest growing cities with multiple growth drivers from manufacturing companies to Global Capability Centres , from IT companies to start-ups to advancing infrastructure. The city is a powerhouse representing the growth story of India. But rapid urbanisation has its own challenges and with development comes responsibility of maintaining our city clean. And one of the challenges of urbanisation is the rapidly growing waste, whether wet or dry or plastic or electronic and how we deal with it. This cannot be the responsibility of only local governments, we all need to play our part. It is a matter of pride that Punekars are so passionate about the environment, about the city's heritage, but many don’t know where to start ! In fact there are many ways to get involved in cleanliness drives to take care of our hills, heritage sites and our public places. Here is h...

अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) तर्फे नुकतेच स्वच्छता सैनिक  मेळावा 2025 चे आयोजन करण्यात आले होते. या मेळाव्यात 600 हून अधिक स्वच्छता सैनिक  सहभागी झाले. हा मेळावा समर्पण, संघभावना आणि सामायिक ध्येयाच्या उत्सवाचे प्रतीक ठरला. हा कार्यक्रम वानवडी येथील महात्मा ज्योतिराव फुले सभागृहात पार पडला. या कार्यक्रमाला अतिथी म्हणून वानवडी विभाग कार्यालयाचे सहाय्यक आयुक्त अमोल पवार उपस्थित  होते   . तसेच अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्हचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी कृष्णन कोमंडूर, मुख्य कामकाज अधिकारी मल्हार करवंदे, सरव्यवस्थापक आशिष मराठे आणि सुमित फॅसिलिटीजचे संचाल क सुनील कुंभारकर उपस्थित  होते. हे सर्व स्वच्छता सैनिक म्हणजे आपल्या शहरांना अधिक स्वच्छ आणि हरित ठेवणारी खरी प्रेरणा आहेत. आपल्या शहरी जीवनाची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी दररोज पहाटेपासून ते रात्रीपर्यंत ते अथक परिश्रम करत असतात. अनेकदा पडद्यामागे काम करणारे हेच स्वच्छता सैनिक आपला रस्ता, उद्याने आणि सार्वजनिक स्थळांच्या स्वच्छतेचे खरे अनामिक नायक आहेत. हा मेळावा केवळ एकत्र येण्याचा नव्हता, तर या श...

When waste warriors meet, they talk about cleanliness !  600+ Waste Warriors . One Unstoppable Mission. This week marked a special moment for the Adar Poonawalla Clean City initiative as over 600 Waste Warriors came together for a warm, informal gathering — a celebration of dedication, teamwork, and shared purpose.  The program was held at Mahatma Jyotirao Phule Auditorium at Wanawadi . Mr.Amol Pawar, Assistant Commissioner, Wanawadi Ward Office graced the occasion as the Guest of Honour. Mr. Krishnan Komandur , CEO, APCCI , Mr. Malhar Karwande, COO, APCCI Mr. Ashish Marathe and GM, APCCI, Sunil Kumbharkar, Director, Sumeet facilities  were present on the occasion.     These incredible individuals are the driving force behind the cleaner, greener cities we often take for granted. Day in and day out, from early mornings to long hours in the field, they work tirelessly to improve the quality of urban life. Often working behind the...

अदर पुनावाला क्लीन सिटी इनिशिएटिव्ह (एपीसीसीआय) च्या क्लीन सिटी टॉक्स या उपक्रमाच्या दहाव्या सत्रात स्वच्छ, हरित भविष्यासाठी काम करत परिवर्तन घडवणाऱ्या व्यक्ती व संस्था एकत्र आल्या. या सत्रात शाश्वत पर्यटन आणि स्वच्छता या विषयावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आणि स्वयंसेवकांनी हाती घेतलेल्या प्रभावी उपक्रमांची माहिती देण्यात आली. ग्रीन ट्रेल फाऊंडेशनचे संस्थापक योगेश करंदीकर व टीम सदस्य बृहस्पती राय यांनी नोव्हेंबरमध्ये दक्षिण कोकणातील निसर्गरम्य परिसरात होणाऱ्या 100/50 किमीचा रोमांचक वॉकथॉन कोकण ट्रेल 2025 बद्दल माहिती दिली. अशा प्रकारच्या मोठ्या कार्यक्रमांमध्ये होणाऱ्या कचरा व्यवस्थापनाबाबतची महत्त्वपूर्ण भूमिका त्यांनी अधोरेखित केली. वर्क फॉर कम्पॅशनचे मोहम्मद आवेस आणि डॉ.आरिफ शेख, स्प्रेडिंग हॅपीनेस फाऊंडेशनच्या संस्थापिका अमरीन नवलूर व प्रतीक पाडळे आणि नईम मिराजकर उपस्थित होते. या संस्था विविध समुदाय स्वच्छता उपक्रम सक्रीयपणे राबवत आहेत. याप्रसंगी एपीसीसीआयचे मुख्य कामकाज अधिकारी मल्हार करवंदे,सरव्यवस्थापक आशिष मराठे,लीड वॉलेंटिअर सत्या नटराजन उपस्थित होते. क्लीन सिटी टॉ...

The 10th edition of The Clean City Talks , an initiative by APCCI , brought together passionate changemakers committed to building cleaner, more sustainable cities. This inspiring session focused on the intersection of sustainable tourism and cleanliness, showcasing impactful initiatives by volunteers . Yogesh Karandikar, founder of the Green Trail Foundation , along with team member Brihaspati Rai, shared insights on the upcoming Konkan Trail 2025 — a thrilling 100/50 km walkathon through the scenic landscapes of southern Konkan scheduled for November. They emphasized the critical role of waste management in such large-scale events. Also present were Mohammad Awais and Dr. Arif Shaikh from Work for Compassion , along with Amrin Navaloor, Founder of Spreading Happiness Foundation , and Pratik Padale and Nayeem Mirajkar, who are actively driving diverse community clean-up efforts. APCCI leaders — Mr. Malhar Karwande (COO), Mr. Ashish Marathe (GM), and Mr. Sathya Natarajan (Lead Volun...

उत्पादन आणि संसाधनांचा वाढता वापर,कचऱ्याचे वाढते प्रमाण,योग्य वर्गीकरण आणि विल्हेवाटाबाबत जागरूकतेचा अभाव आणि या सर्व गोष्टींमुळे जमीन,हवा आणि पाण्यामध्ये होणारे प्रदूषण हे आजच्या काळाचे वास्तव आहे.आपल्या पर्यावरणाचे आरोग्य ही आजची गंभीर समस्या असून आपल्या आरोग्यापासून ती वेगळी करता येणार नाही.खरंतरं 26 सप्टेंबर रोजी असणारा जागतिक पर्यावरण आरोग्य दिवस पृथ्वीच्या आरोग्याशी आपले आरोग्य कसे जोडलेले आहे,हे अधोरेखित होते. चुकीचे कचरा व्यवस्थापन ही पर्यावरणाच्या दृष्टीने आजच्या काळातील सर्वांत गंभीर समस्या आहे.कचऱ्याचे साठणारे ढीग,कचरा जाळण्याची समस्या,प्लास्टिकमुळे नदी व समुद्रामध्ये होणारे प्रदूषण या सर्व बाबींमुळे पर्यावरणाची कल्पनेपलीकडे हानी होत आहे.याचा परिणाम म्हणजे दूषित माती,प्रदूषित पाणी,हानीकारक वायू,विविध आजारांसाठी पोषक वातावरण असून याचा मानवी आरोग्यावर लक्षणीयरित्या परिणाम होत आहे. उदाहरण घ्यायचे झाले तर,प्लास्टिकच्या अतिवापराने वन्य जीवनावर आणि आपल्या अन्न साखळीवर हानीकारक परिणाम होतो.त्याचे कारण प्लास्टिकचे विघटन व्हायला शेकडो वर्ष लागतात.असेच आणखी एक उदाहरण म्...